Opis organizacji i stron konsultacji społeczne przyszłego zagospodarowania Podzamcza przeprowadzonych w ramach projektu HerO „Heritage as Opportunity” w 2010. Więcej w artykule: Jakie Podzamcze? Przyszłość dzielnicy oczami mieszkańców.

 

O projekcie

Konsultacje „Jakie Podzamcze?” zostały wymyślone w celu sformułowania społecznych oczekiwań wobec przyszłego planu zagospodarowania Podzamcza a także jako wzorcowy pilotaż podobnych działań dla innych obszarów miasta w przyszłości. Chodziło przy tym o realizację dwóch warunków udanych konsultacji, które nie są nakazane polskim prawem:

  • poznanie potrzeb użytkowników przed przystąpieniem do planu
  • oraz wyrażenie potrzeb społecznych, a więc różnych grup mieszkańców-użytkowników tego terenu a nie będących właścicielami lub najemcami działek i nieruchomości.

Podzamcze – jako bardzo ważne dla Lublina i niełatwe do analizy – wydawało się miejscem odpowiednim do przeprowadzenia takiego pilotażu, a europejski projekt HerO „Dziedzictwo jako szansa” (Heritage as Opportunity), w ramach programu URBACT II, dobrą okazją do przeprowadzenia takiego działania. Kluczowe znaczenie miała w nim stosowana w całym programie URBACT zasada tworzenia tzw. Lokalnych Grup Wsparcia (LGW, Local Support Groups) wokół projektowania każdej zmiany. Taka grupa składa się z interesariuszy tej zmiany, czyli osób i podmiotów, na których będzie ona miała znaczenie. Jest to metodologia analogiczna z zasadą design thinking, czyli projektowania z udziałem przyszłych użytkowników. Połączenie URBACT-u z Podzamczem dawało szansę na wysokiej jakości konsultacje społeczne w celu sformułowanie interesu społecznego wobec tego terenu oraz popularyzację metody LGW.

Jako osobom zawsze mającym wiele uwag do sposobu przeprowadzania konsultacji społecznych, zależało nam, aby w tym przypadku wszystko – od wyboru momentu w procedurze planistycznej po same konsultacje – było zrobione modelowo. Tak jak sami byśmy chcieli, aby było to robione dla nas.

 

Zadanie było trudne, bo jeśli chodzi o ścisłość, nie były to konsultacje, w których przedstawia się jakieś gotowe rozwiązania do zaopiniowania, lecz deliberacje czyli wymyślanie rozwiązań od zera. Dlatego też makieta Podzamcza, której użyliśmy do pracy, zawierała tylko elementy niemożliwe do zmiany. Reszta była pusta i czekała na wypełnienie pomysłami mieszkańców.

 

Na miejsce konsultacji został wybrany lokal Lubelskie Informacji Turystycznej na Starym Mieście: w miejscu znanym i zaufanym, blisko Podzamcza, na parterze. Wewnątrz na uczestników oprócz makiety czekał projektor podłączony do internetu, flipchart, zeszyt do zapisywania pomysłów, mazaki i różne materiały do zabudowywania makiety własnymi pomysłami. Do dyspozycji był nożyczki, kolorowy brystol, pianka z termowycinarką ale także zwykłe drewniane klocki. W każdy dzień powszedni przez dwa tygodnie odbywały się całodzienne dyżury i dodatkowo kilka tematycznych, otwartych konsyliów eksperckich.

Wszystko zostało przemyślane pod kątem najwyższej jakości dialogu z mieszkańcami zapraszanymi do konsultacji. Dialogu czyli procedury opartej na nawiązaniu i utrzymaniu wzajemnego zaufania. Wymagało to spełnienia określonych warunków. Staraliśmy się niczego nie pominąć. Co bym poprawił, gdybym mógł zorganizować to jeszcze raz:

  • Spis pomysłów powinien obejmować również zdjęcia z makiety czy szkice – tak jak pierwotnie, są one na osobnych stronach.
  • Zabrakło na koniec jakiegoś małego przyjęcia dla uczestników a przynajmniej pisemnych podziękowań (a może były?).
  • Zabrakło etapu pisemnej analizy wszystkich pomysłów. Czasowo byłoby to trudne, a biorąc pod uwagę ich różnorodność i ogólność, być może nawet niewykonalne. Ten etap zastąpiło syntetyczne opracowanie Ewy Kipty i możliwość zgłaszania uwag przez uczestników. Syntetyczne opracowanie, przetwarzające zebrane opinie w sposób twórczy i autorski, jest konieczne w wielu działaniach. Niemniej, w przypadku konsultacji, w których zakres rozważanych rozwiązań jest mniejszy, możliwy do opisania, należy dążyć do analizy uwzględniającej wkład każdego, aby uczestnicy mieli poczucie osobistego udziału w tworzeniu finalnego rozwiązania.
  • Mamy dziś lepsze społecznościowe narzędzia konsultacji (Facebook, Zdjęcia Google), a możliwości komentowania jest dla użytkowników czymś oczywistym; dziwię się, że 2010 nie użyliśmy do konsultacji Facebooka.
  • Nie udało się dobrze zorganizować medialnie etapu publikacji projektu wniosku i jego konsultacji dla wszystkich mieszkańców. Prawdopodobnie też terminy goniły. Po tak wyczerpujących organizacyjnie i medialnie konsultacjach przy makiecie nie było to konieczne, ale teraz bym do tego dążył.
  • Nie udało się zebrać podpisów mieszkańców przed przekazaniem wniosku władzom. Na pewno medialnie byłoby to lepsze.
  • Powinienem był uaktualniać stronę po 6 czerwca i zapisywać kolejne etapy działań.
  • Powinienem był lepiej zarchiwizować dokumentację tych działań (np. komunikaty medialne po 13 lipca).

 

O stronach

Oryginalne strony zostały przeniesione w formie repliki, aby zachować jak najwięcej z pierwotnej architektury informacji mającej służyć za wzór. Warto zwrócić uwagę na ergonomię dostępu do informacji, jasną ścieżkę do włączenia się, uwzględnienie wszystkich partnerów, kompleksową dokumentację tego, co wcześniej zrobili inni, dokumentację prac bieżących i ostatecznych rezultatów, wygodny dostęp do materiałów wizualnych itd. Oto schemat repliki stron konsultacji „Jakie Podzamcze?”:

Jakie podzamcze? – strona główna konsultacji

  • „Jakie Podzamcze?” od kuchni
  • Wprowadzenie
  • Założenia konsultacji
  • Jak wziąć udział?
  • Materiały
    • Czechówka
    • Podzamcze – podstawowe informacje
    • Projekty z konkursu UM-SARP 1992
    • Projekty studentów Politechniki 2007
    • Materiały do nowej wizji Podzamcza 2007
    • Projekty z konkursu „Gazety Wyborczej” 2008
    • Lublin Novus 2008
    • Rozwój przestrzenny Lublina
  • Miejsca i kalendarium
  • Organizatorzy i partnerzy
  • Przebieg, efekty
    • Artykuły prasowe
    • Konsylium 1 – obsługa terenu
    • Konsylium 2 – historia i dziedzictwo
    • Konsylium 3 – program użytkowy
    • Konsylium 4 – przestrzenie publiczne
    • Konsylium 5 – krajobraz miejski
    • Lista osób dyżurujących przy makiecie
    • Lista uczestników i numery pomysłów 0-52
    • Pomysły mieszkańców 0-16
    • Pomysły mieszkańców 17-39
    • Pomysły mieszkańców 40-52
    • Propozycje z komentarzy do artykułów prasowych
    • Zdjęcia z przebiegu konsultacji i wybrane rozwiązania przestrzenne

Ergonomia strony głównej na początku konsultacji zmierzała do błyskawicznego zainteresowania czytelnika wzięciem udziału w konsultacjach, dlatego na pierwszym miejscu strona podawała, co zrobić, aby przesłać swoje opinie. Do tego służył m.in. formularz oraz link „Odpowiedz” (później skasowane) i podstrona „Jak się włączyć?”. Po zakończeniu konsultacji na pierwszym miejscu został wstawiony osobno link „Przebieg i rezultaty”, aby nikt nie przegapił raportu.

W porównaniu do wersji pierwotnej, w replice stron „Jakie Podzamcze?”:

  • zniknęły ikonki na bocznych kolumnach prowadzące do wcześniejszych projektów Podzamcza w „Materiałach”
  • projekty te podzieliłem na mniejszą liczbę stron – pierwotnie każda prezentacja była na osobnej stronie, do której prowadziła odpowiednia ikonka z bocznej kolumny
  • zmieniłem kolejność linków na stronie głównej (zaczynały się one one od „Jak wziąć udział?”, żeby od razu zachęcić do uczestnictwa, a „Wprowadzenie” i „Założenia…” były na końcu)

Celem starannego numerowanie pomysłów było ułatwienie odnoszenia się do nich w dyskusji po zakończeniu konsultacji z makietą. Rozdzielenie pomysłów i autorów między dwoma stronami miało pomagać w obiektywniejszej ich ocenie.

 

Marcin Skrzypek